• Rekordowa susza śnieżna na zachodzie USA
• Chiny testują wielorazowy statek kosmiczny
• Pod powierzchnią Wenus kryje się tunel lawowy

---

Ruch morski w Arktyce rośnie w tempie, które niepokoi naukowców i ekologów. W ostatnich dziesięciu latach liczba statków przekraczających sześćdziesiąty równoleżnik wzrosła o trzydzieści siedem procent. Dystans pokonywany przez statki zwiększył się dwukrotnie. A ze statkami na północ trafia sadza, czyli tak zwany black carbon, który osiada na lodowcach i śniegu. To zmniejsza ich zdolność odbijania promieni słonecznych.

Efekt jest alarmujący — pisze AP - sadza ma potencjał ocieplający tysiąc sześćset razy większy niż dwutlenek węgla w perspektywie dwudziestu lat. Francja, Niemcy, Dania i Wyspy Salomona zaproponowały Międzynarodowej Organizacji Morskiej wprowadzenie obowiązku stosowania czystszych paliw polarnych dla wszystkich statków płynących na północ od sześćdziesiątego równoleżnika. Dotychczasowy zakaz ciężkiego oleju opałowego z 2024 roku przyniósł niewielkie efekty.

Sprawę komplikuje geopolityka. Największa firma kontenerowa świata zapowiedziała, że nie będzie korzystać z Północnej Drogi Morskiej. Pytanie, czy inni pójdą tym śladem.

---

Zachód Stanów Zjednoczonych ma rekordową suszę śnieżną. Pokrywa śnieżna, która o tej porze roku powinna obejmować obszar wielkości czterech stanów, skurczyła się do rozmiarów samej Kalifornii — 155 tysięcy mil kwadratowych zamiast 460 tysięcy. Oregon, Kolorado i Utah mają najniższy poziom śniegu od początku pomiarów w latach osiemdziesiątych.

Problem nie polega tylko na braku opadów. Kluczowa jest temperatura — od grudnia pobito ponad osiem i pół tysiąca rekordów ciepła na zachodzie kraju. Opady, które normalnie spadałyby jako śnieg i zbierałyby wodę w górach na miesiące, zamieniają się w deszcz, który szybko spływa. W Salt Lake City od 320 dni nie spadło prawie ani grama śniegu - pisze AP.

Konsekwencje mogą być poważne. Brak śniegu w dorzeczu górnego Kolorado oznacza mniej wody dla rolnictwa, miast i elektrowni wodnych w dalszej części roku. Eksperci ostrzegają też, że wczesne zniknięcie pokrywy śnieżnej może przyspieszyć sezon pożarów.

---

Chiny znów wystrzeliły w kosmos wielorazowy eksperymentalny statek kosmiczny. Misja ma zweryfikować technologię statków wielorazowego użytku na potrzeby pokojowego wykorzystania przestrzeni kosmicznej - podaje oficjalnie Pekin.

Szczegóły dotyczące testowanych technologii, wysokości orbity i planowanego czasu lotu nie zostały ujawnione. Poprzednie misje trwały od dwóch dni do ponad 250 dni.

Rozwój statków wielorazowego użytku to jeden z kluczowych kierunków współczesnej astronautyki. Pozwala obniżyć koszty i zwiększyć częstotliwość lotów kosmicznych. Chiny konsekwentnie wydłużają czas przebywania swoich eksperymentalnych jednostek na orbicie.

---

Naukowcy odkryli pod powierzchnią Wenus podziemną komorę utworzoną przez przepływ lawy. To pierwszy w historii obiekt podziemny wykryty na tej planecie. Badacze jeszcze raz sprawdzili dane radarowe z sondy Magellan NASA z lat 90-ch XX wieku, ale tym razem zastosowali nową metodę identyfikacji podziemnych pustek.

Tunel lawowy jest na zachodnim zboczu wulkanu. Jest szeroki na 360 kilometrów. Szacowana średnica tunelu to około jeden kilometr, a wysokość pustej komory sięga co najmniej 375 metrów.  

Wenus, choć wielkością zbliżona do Ziemi, skrywa swoje tajemnice pod gęstą warstwą toksycznych chmur. Ma więcej wulkanów niż jakakolwiek inna planeta w Układzie Słonecznym. Odkrycie tunelu lawowego dostarcza cennych informacji dla przyszłych misji na tę planetę.

---

W kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja odnaleziono czaszkę stworzenia sprzed trzystu siedmiu milionów la. Jest jednym z najstarszych znanych roślinożernych kręgowców lądowych. Tyranno-roter heberti miał trójkątną czaszkę z potężnymi mięśniami policzkowymi i paszcze pełną wyspecjalizowanych zębów do miażdżenia i mielenia twardych roślin.  

Stworzenie wielkości około trzydziestu centymetrów przypominało gada, ale należało do grupy zwanej mikrozaurami. Żyło w karbonie, gdy Ziemię pokrywały bujne lasy - dzisiaj to większość światowych złóż węgla. Najwcześniejsze czworonogi lądowe były mięsożercami — z czasem niektóre zaczęły jeść owady, a potem, jak pokazuje Tyranno-roter, przeszły na dietę roślinną.

To odkrycie jest istotne, bo przesuwa w czasie moment pojawienia się roślinożerności wśród kręgowców lądowych. 

---