Jarosław Kuźniar in Brief March 5, 2026

Iran w chaosie, ale Gwardia trzyma się mocno

  • Zełenski: Rosja nie zrealizuje swoich planów 
  • Chiny odsłaniają plan pięcioletni 
  • Sąd nakazuje zwrot miliardów dolarów z ceł

---

Kolejny dzień wojny w Iranie, a Gwardia Rewolucyjna nie tylko przetrwała – ona się umocniła. Po śmierci ajatollaha Chamenei w amerykańsko-izraelskim nalocie i zabójstwie szefa Gwardii, elitarna formacja przejęła kluczową rolę w każdej strategicznej decyzji podejmowanej w Teheranie. Sześć źródeł, z którymi rozmawiał Reuters, potwierdza, że nowy szef Gwardii Ahmad Vahidi jest obecny na każdym spotkaniu najwyższego szczebla, a nadrzędnym celem pozostaje przetrwanie islamskiego systemu władzy.

Siła Gwardii wynika z dwudziestoletniej strategii decentralizacji. Każdy dowódca ma wyznaczonych trzech następców gotowych do natychmiastowego przejęcia obowiązków. Irańczycy opracowali ten system po obserwacji upadku armii irackiej podczas amerykańskiej inwazji w 2003 roku. Dzięki temu nawet po wyeliminowaniu kilkunastu najwyższych rangą oficerów w ciągu ostatnich miesięcy struktura dowodzenia wciąż działa. Szef irańskiej dyplomacji powiedział Al Jazeerze, że jednostki operują na podstawie wcześniej wydanych rozkazów, a nie bieżących poleceń politycznych.

Ale pojawiają się rysy. Analitycy wskazują na coraz bardziej chaotyczne ataki na cele cywilne w krajach Zatoki Perskiej. W środę irański pocisk balistyczny przelatujący nad Irakiem i Syrią zmierzał w stronę Turcji – członka NATO – i został zestrzelony przez systemy obronne Sojuszu nad wschodnim Morzem Śródziemnym. NATO potępiło atak, Ankara wezwała irańskiego ambasadora. 

---

Mojtaba Chamenei – syn ajatollaha faworytem na lidera Iranu. Ma 56 lat. Jest duchownym średniego szczebla – nosi tytuł hodżat-ol-eslam, stopień niższy od ajatollaha. Przez lata budował wpływy za kulisami jako „strażnik dostępu" do swojego ojca. Nigdy nie pełnił formalnej funkcji państwowej, ale Mojtaba już wcześniej funkcjonował jako „mini najwyższy przywódca".

Zgromadzenie Ekspertów, które wybierze następcę Chameneia, jest – według jednego z jego członków – bliskie podjęcia decyzji. Mojtaba ma silne wsparcie w Gwardii Rewolucyjnej, szczególnie wśród młodszych, radykalnych szeregów. USA nałożyły na Mojtabę sankcje już w 2019 roku.

Jeśli Mojtaba zostanie wybrany, odziedziczy kraj w stanie wojny, z gospodarką uderzaną sankcjami i podzielonym społeczeństwem. 

---

Prezydent Ukrainy ujawnił, że Kijów zdobył rosyjskie mapy planów operacyjnych na lata 2026–2027. Wynika z nich, że Moskwa zamierza nie tylko utrzymać kontrolę nad wschodnimi obwodami donieckim i ługańskim, ale też pchnąć się w kierunku miasta Dniepr na południowym wschodzie i rozważać operacje w regionie Odessy nad Morzem Czarnym. 

Na froncie sytuacja jest złożona. Rosja kontynuuje powolne postępy w Donbasie – jej Ministerstwo Obrony ogłosiło zajęcie trzech kolejnych wiosek. Ale ukraiński Sztab Generalny podał, że od końca stycznia siły ukraińskie odbiły dziewięć miejscowości w obwodzie zaporoskim i prowadzą kontrofensywę na południowo-wschodnim odcinku frontu. Tempo rosyjskich zdobyczy jest minimalne – w ciągu ostatniego roku Moskwa zajęła niecały jeden procent ukraińskiego terytorium, kontrolując łącznie około dwadzieścia procent kraju.

Kwestia terytorialna pozostaje największą przeszkodą w negocjacjach prowadzonych przy mediacji Waszyngtonu. Rosja domaga się oddania przez Ukrainę części obwodu donieckiego, których sama nie zdołała zająć – co Zełenski stanowczo odrzuca. 

---

W Pekinie sesja Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych – chińskiego parlamentu, który formalnie zatwierdzi piętnasty plan pięcioletni na lata 2026–2030. Premier Li Ciang przedstawił cel wzrostu PKB na poziomie cztery i pół do pięciu procent – nieco poniżej pięcioprocentowego wyniku z ubiegłego roku. Deficyt budżetowy ustalono na cztery procent PKB, sygnalizując kontynuację stymulacji fiskalnej w gospodarce, która wciąż nie odzyskała pełnej dynamiki po pandemii.

Najważniejszym wątkiem planu jest wyścig technologiczny z USA. Pekin stawia na samowystarczalność w dziedzinie zaawansowanych półprzewodników, biotechnologii i technologii kwantowych, jednocześnie wzmacniając pozycję w łańcuchu dostaw metali ziem rzadkich – kluczowych dla pojazdów elektrycznych, silników lotniczych i technologii obronnych. Wydatki na obronność wzrosną o siedem procent, a premier zapowiedział przyspieszenie budowy zaawansowanych zdolności bojowych. 

Na liście priorytetów znalazły się też problemy wewnętrzne. Pekin obiecuje „społeczeństwo przyjazne rodzeniu dzieci" – odpowiedź na starzenie się i kurczenie populacji, które komplikuje ambicje gospodarcze. Ponad 40 mld dolarów trafi do państwowych banków w ramach reform systemu finansowego dotkniętego kryzysem na rynku nieruchomości. Plan zakłada też zwiększenie zdolności produkcji zbóż do siedmiuset dwudziestu pięciu milionów ton i przyspieszenie redukcji emisji dwutlenku węgla.

---

Miliardy do zwrotu – Sądu Handlu Międzynarodowego nakazuje rządowi USA oddać nielegalnie pobrane cła. Sąd Najwyższy uznał ich pobrane nielegalnie. Rząd zebrał ponad sto trzydzieści miliardów dolarów z tych opłat, były centralnym elementem polityki handlowej Trumpa.

Ponad trzysta tysięcy importerów zapłaciło te cła, a około dwóch tysięcy pozwów o zwrot trafiło już do sądu. Zdecydowana większość importerów to małe firmy, które liczą na prosty i tani system zwrotów. Wielu z nich przyznało Reutersowi, że zrezygnuje z ubiegania się o pieniądze, jeśli procedura okaże się zbyt kosztowna lub skomplikowana. 

Służba celna codziennie likwiduje wpisy i dokonuje zwrotów. Skala jest bezprecedensowa i może wymagać ręcznego przeglądu ponad siedemdziesięciu milionów zgłoszeń celnych

---