• Cieśnina Ormuz zaminowana, ropa szybuje
• Holenderski sąd uchyla limit lotów w Schiphol
• Pingwiny królewskie wygrywają z klimatem

--

Wojna z Iranem wstrząsnęła globalnymi rynkami energii. Ceny ropy skoczyły do niemal 120 dolarów za baryłkę. Iran zagroził ceną 200 dolarów za baryłkę i zapowiedział, że bezpieczeństwo regionalne — a więc i ceny surowców — zależy od przebiegu tej wojny. Cieśnina Ormuz, przez którą przepływa jedna piąta światowej ropy, jest ostrzeliwana przez Iran.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna chce uwolnić 400 milionów baryłek z globalnych rezerw strategicznych — to największa taka interwencja w historii. Waszyngton natychmiast ją poparł, ale tempo, w jakim poszczególne kraje mogą uwalniać rezerwy, jest różne, a to i tak ułamek dostaw przechodzących przez Ormuz. Na morzu od początku wojny uszkodzonych zostało już 14 statków handlowych.

---

Holenderski Sąd Najwyższy uchylił decyzję rządu o ograniczeniu liczby lotów na amsterdamskim lotnisku Schiphol — jednym z najbardziej ruchliwych portów lotniczych w Europie. Decyzja z 2024 roku zakładała limit 478 tysięcy operacji lotniczych rocznie i miała ograniczyć hałas wokół lotniska. Sąd uznał, że rząd dobrze tego nie uzasadnił tego. 

Sędziowie zwrócili uwagę, że decyzja nie uwzględniała faktu, że różne samoloty generują różne poziomy hałasu — ogólny limit byłby nieadekwatnym narzędziem. Nie było też jasne, czy ustalony pułap rzeczywiście doprowadziłby do ograniczenia hałasu. Sąd utrzymał w mocy redukcję lotów nocnych, bo żadna ze stron nie zaskarżyła tej części decyzji.

Sprawa Schiphol to symbol szerszego europejskiego dylematu — jak godzić rozwój lotnictwa z ochroną środowiska i zdrowia mieszkańców.

---

W Zjednoczonych Emiratach Arabskich powstaje instalacja, która może zmienić sposób myślenia o energii słonecznej. Projekt Round-The-Clock łączy ogromną farmę fotowoltaiczną z magazynami bateryjnymi o pojemności 19 gigawatogodzin. Cel jest ambitny — dostarczać co najmniej 1 gigawat prądu bez przerwy, całą dobę, przez cały rok. 

Projekt ma ruszyć w przyszłym roku i według jego twórców posłuży jako wzorzec dla podobnych inwestycji na świecie. Forma - pomysłodawca podpisała już wstępne porozumienia z Uzbekistanem i Kazachstanem. Globalnie baterie odgrywają coraz większą rolę.

Chile ma już 9 gigawatów pojemności bateryjnej w eksploatacji lub budowie, a kolejne 27 gigawatów w fazie planowania. Eksperci podkreślają jednak, że system oparty wyłącznie na słońcu i bateriach nie ma sensu — kluczowe jest skupienie się na szybkim zwiększaniu udziału OZE, a nie na dążeniu do stu procent.

---

NASA potwierdziła, że po raz pierwszy w historii udało się celowo zmienić orbitę ciała niebieskiego wokół Słońca. Sonda DART, wystrzelona w 2021 roku, uderzyła w asteroidę Dimorfos krążącą wokół większej asteroidy Didymos. Jak opisano w czasopiśmie Science Advances, uderzenie skróciło czas obiegu pary wokół Słońca o 0,15 sekundy i zmniejszyło orbitę o 720 metrów.

Naukowcy podkreślają, że choć zmiana wydaje się niewielka, w obronie planetarnej liczy się czas — małe pchnięcie wykonane z wyprzedzeniem wielu lat może zadecydować o tym, czy groźna asteroida trafi w Ziemię, czy ją ominie. Badacze odkryli też, że odłamki skalne wyrzucone przy zderzeniu dały tyle samo pędu co sama sonda — efekt został podwojony. 

Jesienią asteroidy Dimorfos i Didymos odwiedzi europejska sonda Hera. W przeciwieństwie do DART nie uderzy w cel, ale będzie badać skutki zderzenia. Na pokładzie ma dwie eksperymentalne sondy, które spróbują wylądować na powierzchni asteroidy. 

---

Pingwiny królewskie okazują się jednym z nielicznych gatunków, którym zmiany klimatu — przynajmniej na razie — wychodzą na dobre. Badanie opublikowane w Science Advances na 19 tysiącach osobników, wykazało, że ptaki te zaczęły się rozmnażać o 19 dni wcześniej niż w 2000 roku. Wcześniejsze lęgi zwiększyły skuteczność rozrodu aż o 40 procent.

To zaskakujące, bo przesunięcia w naturalnym kalendarzu przyrody zazwyczaj działają na niekorzyść gatunków. Kwiaty kwitną za wcześnie, pszczoły przybywają za późno, drapieżniki i ich ofiary przestają się spotykać w odpowiednim momencie. Pingwiny królewskie mają jednak atut — bardzo długi sezon lęgowy, od późnego października do marca, i elastyczną dietę. Potrafią polować w różnych kierunkach i przestawiać się na inne gatunki ryb.

Naukowcy są jednak ostrożni pisze AP. Ocieplenie oceanu postępuje szybko i nie wiadomo, jak długo pingwiny będą w stanie się dostosowywać. 

-