Jarosław Kuźniar in Brief March 13, 2026

Potężny kryzys paliwowy

  • Ukraina proponuje Ameryce dronową rewolucję
  • NASA: na Księżyc, ale krok po kroku
  • Pekin–Pjongjang — wraca pociąg 

---

Mojtaba Chamenei, nowy najwyższy przywódca Iranu i syn zabitego ajatollaha, wydał pierwsze oświadczenie od rozpoczęcia wojny. Zażądał zamknięcia Cieśniny Hormuz i zapowiedział kontynuowanie ataków na arabskich sąsiadów w Zatoce Perskiej. Na kamerze się nie pojawił — izraelski wywiad ocenia, że prawdopodobnie został ranny w niedawnym uderzeniu. 

ONZ podaje, że do trzech milionów Irańczyków uciekło z Teheranu i innych dużych miast na północ kraju lub na tereny wiejskie. Sekretarz generalny ONZ mówi, że wojna zepchnęła region na skraj przepaści.

Na cenę tego konfliktu patrzą już wszyscy. Baryłka ropy przebiła sto dolarów — kilka dni wcześniej zbliżyła się do stu dwudziestu. Iran ostrzega - szykujcie się na 200 $. Zamknięta cieśnina Ormuz oznacza blokadę importu ropy z krajów bliskiego wschodu. To kryzys paliwowy jakiego świat nie widział. Sześć pierwszych dni wojny kosztowało Stany Zjednoczone co najmniej jedenaście miliardów dolarów. 

---

Ukraina zaproponowała Stanom Zjednoczonym dużą umowę na wspólną produkcję dronów i systemów obrony powietrzne. Prezydent Zełenski ujawnił, że chodzi o zintegrowany system zdolny do ochrony przed setkami, a nawet tysiącami dronów typu Shahed [sza-HED] i pocisków rakietowych. Ukraina ma w tej dziedzinie unikalne doświadczenie — Rosja wystrzeliła w nią ponad pięćdziesiąt siedem tysięcy dronów Shahedów od początku inwazji. Jeden pocisk Patriot kosztuje trzy do czterech milionów dolarów, a Shahed — około ponad stu tysięcy. 

Wojna w Iranie przynosi Rosji nieoczekiwany bonus finansowy. Dzienne przychody Moskwy ze sprzedaży ropy od początku konfliktu są średnio o czternaście procent wyższe niż w lutym. Rosja zarabia setki milionów euro dziennie na eksporcie ropy i skroplonego gazu. Dziewięćdziesiąt procent rosyjskiej ropy trafia do Chin, Turcji i Indii. 

Tymczasem specjalna jednostka Służby Bezpieczeństwa Ukrainy przeprowadziła atak dalekiego zasięgu na duży skład paliw i terminal przeładunkowy w rosyjskim Krasnodarze. Negocjacje pokojowe przy mediacji USA są wstrzymane z powodu wojny w Iranie.

---

NASA ogłosiłaprzebudowę programu Artemis, czyli powrotu ludzi na Księżyc. Nowy szef agencji miliarder technologiczny, który sam kupił sobie loty orbitalne i przeprowadził pierwszy prywatny spacer kosmiczny — zdecydował o dodaniu misji testowej przed próbą lądowania. Zamiast od razu celować w powierzchnię Księżyca, misja Artemis III w dwa tysiące dwudziestym siódmym roku skupi się na wyniesieniu lądownika na orbitę wokół Ziemi i ćwiczeniu dokowania z kapsułą Orion.

Decyzja wynika z nagromadzonych problemów. Rakieta Space Launch System wróciła do hangaru po kolejnych awariach — wycieki wodoru i problemy z przepływem helu, te same co przy pierwszym bezzałogowym locie w dwa tysiące dwudziestym drugim roku. Lot załogowy Artemis II przesunięto co najmniej na kwiecień. 

Nowy plan wzoruje się na programie Apollo z lat sześćdziesiątych, kiedy misje następowały po sobie co kilka miesięcy. Dwudziestu czterech astronautów poleciało na Księżyc między sześćdziesiątym ósmym a siedemdziesiątym drugim rokiem, a dwunastu z nich wylądowało. Jednocześnie SpaceX Elona Muska i Blue Origin Jeffa Bezosa przyspieszają prace nad lądownikami, które mają dostarczyć astronautów z orbity księżycowej na powierzchnię. 

---

Największy nowy trend w amerykańskiej gastronomii jest paradoksalnie mały. Sieci restauracji takie jak Olive Garden, The Cheesecake Factory, P.F. Chang's i TGI Fridays wprowadzają menu z mniejszymi, tańszymi porcjami. To nie chwilowa moda. Zmiana jest długofalowa i dotyczy sposobu, w jaki ludzie myślą o jedzeniu, wydatkach i wartości posiłku.

Część restauracji idzie jeszcze dalej i tworzy specjalne menu dla użytkowników leków GLP-1, takich jak Ozempic, Wegovy czy Zepbound. Osoby na tych lekach jedzą mniej, ale potrzebują posiłków bogatych w białko i błonnik, a jednocześnie niskokalorycznych. Sieć Cuba Libre opracowała menu „GLP-Wonderful" we współpracy z lekarzem specjalizującym się w odchudzaniu.

Mniejsze porcje to odpowiedź na kilka zjawisk jednocześnie. Starsi klienci mówią, że standardowe dania przekraczają ich budżet i apetyt. Młodsi konsumenci jedzą częściej, ale mniej na raz. 

---

Pierwszy raz po pandemii pociąg pasażerski na trasie Pekin–Pjongjang wyjechał z dworca w Chinach. Pociąg K27 dotrze do stolicy Korei Północnej po 24h i 41 min. Połączenie będzie kursować cztery razy w tygodniu — w poniedziałki, środy, czwartki i soboty.

Chiny określają relację z Koreą Północną jako „przyjazne sąsiedztwo" i deklarują, że połączenie ma ułatwić wymianę międzyludzką. Oprócz pociągu, północnokoreańskie linie Air Koryo oferują połączenia między stolicami dwa razy w tygodniu.

Mimo tych gestów otwarcia, Korea Północna pozostaje praktycznie zamknięta dla świata. Bilety kolejowe są dostępne wyłącznie dla posiadaczy wiz biznesowych. Turystyka zagraniczna ogranicza się niemal całkowicie do rosyjskich grup zorganizowanych, funkcjonujących na bardzo restrykcyjnych zasadach. 

---