• Trwa Millenium Docs Against Gravity
• Kantor i Jarema na Biennale w Wenecji
• Pamiątki po Marilyn Monroe na aukcji

---

W Cannes rusza 79 edycja najważniejszego festiwalu filmowego świata. O Złotą Palmę powalczą dwadzieścia dwa filmy. Tegoroczna edycja stoi w cieniu dwóch tematów, które zdominowały rozmowy jeszcze przed startem — sztucznej inteligencji i nieobecności wielkich amerykańskich studiów.

Dyrektor festiwalu Thierry Fremaux ostro wypowiedział się o wpływie AI na branżę. Mówił, że Cannes stoi po stronie artystów, scenarzystów, aktorów i lektorów, których miejsca pracy znikają. Zasugerował, że w przyszłości filmy mogą być oznaczane podobnie jak ekologiczna żywność — etykietą „nakręcony bez udziału sztucznej inteligencji". Hmmm - tego samego dnia festiwal ogłosił wieloletnią umowę sponsorską z Metą — firmą Marka Zuckerberga, która inwestuje w technologie AI.

Drugi temat to nieobecność Hollywood. Żadne wielkie studio nie zdecydowało się pokazać w tym roku w Cannes blockbustera. Podobnie było w lutym na festiwalu w Berlinie. Fremaux mówił, że ma nadzieję, że studia wrócą, tłumacząc ich nieobecność problemami z harmonogramem i zawirowaniami w branży. Amerykańskie kino reprezentują między innymi „Paper Tiger" Jamesa Graya z Adamem Driverem i Scarlett Johansson oraz „The Man I Love" Iry Sachsa z Ramim Malekiem. Festiwal otworzy francuski „The Electric Kiss" , a jury poprowadzi koreański reżyser Park Chan-wook z Demi Moore w składzie.

---

W samym konkursie głównym 60-cio osobowa firma Neon będzie miała więcej niż jedną czwartą wszystkich filmów. To dystrybutor, który wygrał Złotą Palmę sześć razy z rzędu — od „Parasite" w dwa tysiące dziewiętnastym przez „Titane", „Triangle of Sadness", „Anatomy of a Fall", „Anorę", po ubiegłoroczny „It Was Just an Accident".

Szef Neona powiedział, że nikt w to nie wierzy, ale nigdy nie jechali do Cannes z myślą, że wygrają. Wśród tegorocznych kandydatów Neona są „All of a Sudden” Ryusuke Hamaguchiego, „Hope" Na Hong-jina i właśnie „Paper Tiger" Jamesa Graya. Quinn mówi, że Neon nie ściga algorytmów — ściga reżyserów. Podpisał się pod horrorem „Titane", choć scenariusz nie miał dla niego sensu. Po prostu wierzył w reżyserkę.

Fenomen Neona pokazuje, że widzowie są spragnieni kreatywności. Filmy nie są produktami z taśmy — mówi Quinn. Dwa filmy Neona — „Parasite" i „Anora" — po Złotej Palmie zdobyły też Oscara za najlepszy film.

---

W Warszawie i sześciu innych miastach trwa dwudziesta trzecia edycja festiwalu Millenium Docs Against Gravity — największego festiwalu filmów dokumentalnych w Polsce. Tegoroczne hasło brzmi „Poszukiwania", a w programie znajduje się ponad sto siedemdziesiąt filmów. Festiwal otworzył polski dokument „Bez końca" Michała Marczaka — historia ojca Daniela Dymińskiego, który szuka zaginionego szesnastoletniego syna Krzysztofa.

Wśród najważniejszych filmów polsko-ukraińska koprodukcja „Ślady" nagrodzona na Berlinale, opowiadająca o ukraińskich kobietach, które doświadczyły przemocy seksualnej ze strony rosyjskich żołnierzy. „Ciała wojny" Małgorzaty Szumowskiej i Michała Englerta pokazują wojnę przez pryzmat ciała. „Kandydaci Śmierci" Macieja Cuske to siedemnastoletnia historia wypraw ojca z synem i jego przyjaciółmi — dokument o chłopięcych i męskich relacjach.

W sekcji poświęconej polskim artystom są portret fotografa Wojciecha Plewińskiego, dokument o muzyku Lechu Janerce i opowieść o duecie artystycznym Franciszki i Stefana Themersonów. Pokazy kinowe trwają do siedemnastego maja w Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Katowicach, Poznaniu, Łodzi i Bydgoszczy. Część online rusza dziewiętnastego maja i potrwa do pierwszego czerwca.

---

W zabytkowych wnętrzach Procuratie Vecchie na placu świętego Marka w Wenecji otwarto wystawę poświęconą Tadeuszowi Kantorowi i Marii Jaremie. Ekspozycja jest jednym z oficjalnych wydarzeń towarzyszących Biennale Sztuki, które w tym roku odbywa się pod hasłem „In Minor Keys" — w tonacji molowej.

Na wystawie prezentowane są najważniejsze wątki malarskiej twórczości Kantora. Ważnym punktem jest film „Uwaga, malarstwo", pokazywany po raz pierwszy na weneckim Biennale w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym ósmym roku. Nie sposób mówić o Kantorze bez Marii Jaremy — współtwórczyni teatru Cricot [Krikot], malarki i rzeźbiarki, jedynej osoby, której zdaniu Kantor w pełni ufał.

Jestem dumny i wzruszony, że szedłem z tobą dobry kawał drogi — brzmi ostatnie zdanie Kantora w liście do Jaremy. Wystawa potrwa do dwudziestego drugiego listopada. Organizatorem jest Fundacja Rodziny Staraków, a partnerem merytorycznym Cricoteka.

---

Osobiste pamiątki Marilyn Monroe trafią na aukcję pierwszego czerwca — w setną rocznicę urodzin aktorki. Dom aukcyjny Heritage Auctions wystawia przedmioty z kolekcji poetów Normana i Heddy Rosten, bliskich przyjaciół Monroe. Wśród eksponatów biżuteria, listy, odręczne notatki, obrazy i wiersze z lat tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego piątego do tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego drugiego.

Część dokumentów nigdy wcześniej nie była publicznie pokazywana. Rzucają światło na życie wewnętrzne Monroe — na związki, lęk po utraconej ciąży i refleksje o śmiertelności. Wśród nich nieznany wcześniej list psychiatry aktorki opisujący dzień poprzedzający jej śmierć oraz korespondencja byłego męża, dramatopisarza Arthura Millera.

Szczególną uwagę przyciąga notatka napisana na papeterii hotelu del Coronado podczas kręcenia filmu „Pół żartem, pół serio". Monroe napisała: czuję, że się topię — i narysowała figurkę zanurzoną w wodzie.

---