Jarosław Kuźniar in Brief July 15, 2026

Centrum kosmiczne w Warszawie

  • Niski Ren uderza w niemiecki przemysł
  • Upały przeciążają sieci energetyczne
  • UE zabiera się za social media

---

Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej powstanie w Warszawie. Polska jest pierwszym krajem spoza grona założycieli ESA, w którym agencja otworzy swój ośrodek. Będzie zajmował się technologiami dual-use — o podwójnym zastosowaniu cywilnym i wojskowym — bezpieczeństwem i zarządzaniem kryzysowym.

Minister finansów zapowiedział fundusz wart pół miliarda złotych na rozwój branży kosmicznej. Każde euro zainwestowane w ten sektor zwraca się sześcio- nawet siedmiokrotnie — powiedział. BGK przygotuje też linię finansowania dla samorządów na infrastrukturę kosmiczną.

Dyrektor ESA mówił , że wybrał Warszawę ze względu na infrastrukturę, międzynarodowe szkoły i potencjał miasta. Ośrodek w Holandii zatrudnia 3500 osób i generuje ponad 600 mln euro rocznie. 

---

Polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski będzie pracował w nowym centrum ESA w Warszawie. “Czy można sobie wyobrazić polskie centrum bez Sławosza? To nie do pomyślenia” — powiedział dyrektor ESA . Funkcja astronauty nie jest jeszcze ustalona.

Ośrodek zajmie się wywiadem sygnałowym, obserwacjami satelitarnymi o bardzo wysokiej rozdzielczości i bezpieczną komunikacją — w tym systemami nawigacyjnymi. Do pracy potrzebna będzie antena i więcej przestrzeni. Konkretna lokalizacja w Warszawie jest ustalana..

O siedzibę ubiegało się wiele polskich miast. Premier zapowiedział, że powstaną sieć wspierana przez PFR i BGK — Warszawa będzie centrum, ale inne miasta też będą korzystać. W ośrodku będą też budowane statki kosmiczne do celów bezpieczeństwa i obronności.

---

Niski poziom wody w Renie uderza w niemiecki przemysł. Upały i brak opadów sprawiły, że statki towarowe pływają wypełnione w 20%. Ograniczono produkcję w hucie w Duisburgu z powodu utrudnionych dostaw surowców. Własne barki firmy zostały wstrzymane.

Reuters podaje, że poziom wody w Kaub — kluczowym wąskim gardle Renu koło Koblencji — ma spaść poniżej 50 cm. Rekord to 25 cm z października 2018. Przy 40 cm żegluga jest zazwyczaj wstrzymywana. Operatorzy nakładają dopłaty za niski stan wody, ładunki rozkładane są na więcej statków. Koszty transportu rosną.

Gdyby Ren został zamknięty dla żeglugi, codziennie potrzeba by 3000 dodatkowych cystern drogowych na paliwa z rafinerii. Branża chemiczna mówi, że jest lepiej przygotowana niż w 2018.

---

Fale upałów przeciążają sieci energetyczne w Europie i USA. Pod koniec czerwca awaria transformatora we Francji pozbawiła 70 tys. gospodarstw prądu na 24 godziny przy temperaturze 40 stopni. Przed Dniem Niepodległości w USA władze wydały ostrzeżenia przed blackoutami i pozwoliły operatorom nakazać centrom danych przejście na generatory.

Awarie prądu związane z upałami w USA wzrosły o 60% w ostatniej dekadzie. Linie przesyłowe rozszerzają się w upale i zwisają — to był jeden z czynników największego blackoutu w historii Ameryki Północnej w 2003 roku, gdy 50 mln ludzi straciło prąd. Elektrownie jądrowe we Francji i Szwajcarii musiały ograniczyć moc, bo rzeki do chłodzenia stały się za ciepłe.

Są inne rozwiązania — magazyny energii, lepsze chłodzenie infrastruktury, dynamiczne ceny prądu. Ale europejska sieć się starzeje, a zapotrzebowanie na prąd będzie rosnąć. Do 2040 roku elektryczność ma stanowić połowę zużycia energii w Europie — dziś to 20%. 

---

Unia Europejska szykuje ograniczenia dostępu dzieci do mediów społecznościowych. Przewodnicząca Komisji Europejskiej zaprezentowała raport dwóch ekspertów, którzy rekomendują podejście stopniowane — dzieci poniżej 13 lat mogłyby korzystać z social mediów tylko przez ograniczony czas i pod opieką rodziców.

Pytanie nie brzmi już, czy dzieci są zagrożone w internecie, ale co możemy zrobić, żeby dać im bezpieczniejszy start — mówią w Brukseli. . Konkretna propozycja legislacyjna ma pojawić się po wakacjach, prawdopodobnie we wrześniu przy orędziu o stanie Unii.

Australia, Wielka Brytania, Chiny, Indie i USA już wprowadziły lub rozważają zakazy. Regulacje celują głównie w TikToka, YouTube'a, Instagrama i Facebooka. Von der Leyen podkreśliła, że chodzi nie tylko o social media, ale też o inne platformy z treściami nieodpowiednimi dla wieku i uzależniającymi funkcjami.

---