• Wiry na powierzchni Słońca
• Rakieta SpaceX uderzyła w Księżyc
• Zwierzęta ewoluują w rekordowym tempie

---

Nad Hiszpanią będzie można zobaczyć całkowite zaćmienie Słońca. Pierwsze od ponad stu lat. Generalnie potrwa do dwóch minut i 18 sekund. Nad Hiszpanią — około minuty. 12 sierpnia rano sześć planet ustawi się w łuk na niebie, a wieczorem Perseidy osiągną szczyt aktywności przy nowiu. 

Częściowe zaćmienie zobaczy większość Europy, Kanada i północ USA. W Dublinie Słońce zniknie w 94%, w Oslo w 83%. Europejska Agencja Kosmiczna poprowadzi transmisję z obserwatorium w Hiszpanii. Podobnie NASA . Ponad 60 balonów stratosferycznych wystartuje z Hiszpanii i Islandii, żeby badać atmosferę w trakcie zaćmienia. To nie tylko moment naukowy — mówi szefowa nauki w ESA. To połączenie między ludźmi a kosmosem.

W przyszłym roku nad Hiszpanią będzie jeszcze większe zaćmienie. Sześć i pół minuty całkowitej fazy, cień przesunie się przez Maroko, Algierię, Libię i Egipt. Ostatnie pełne zaćmienie nad Hiszpanią było dwa dni przed zatonięciem Titanica, w 1912 roku.

---

Najpotężniejszy teleskop słoneczny na świecie uchwycił powierzchnię Słońca w zbliżeniu, jakiego wcześniej nie widzieliśmy. Teleskop Inouye [inułej] na Hawajach zarejestrował wiry gorącego gazu, które wpływają na pole magnetyczne Słońca. 

To właśnie te wiry napędzają wybuchy energii ze Słońca, która może zakłócać sieci energetyczne, satelity i zagrażać astronautom. Zjawisko nosi nazwę niestabilności Kelvina-Helm-holtza i działa jak fale w oceanie. Małe zaburzenia rosną w potężne wiry. To wyjaśnia, dlaczego powierzchnia Słońca jest tak gorąca.

“Kiedy wiry nakręcą się wystarczająco, energia uwalnia się jako rozbłysk lub potężny wyrzut masy Słońca” — mówi astronom z National Solar Observatory. “Żeby w końcu przewidywać pogodę kosmiczną, musimy zrozumieć fizykę Słońca. Pierwszy dowód ogólnej teorii względności Einsteina też pochodził z obserwacji zaćmienia” — dodaje. “Słońce to nasze najbliższe laboratorium”.

---

Rakieta SpaceX, która od ponad roku dryfowała w kosmosie, uderzyła w Księżyc z prędkością 8700 km/h. Czterotonowy fragment Falcona 9 wystrzelił w styczniu 2025 dwa prywatne lądowniki księżycowe, a potem został na orbicie. Kombinacja aktywności słonecznej i grawitacji skierowała go na kurs kolizyjny.

“Nikt nie widział samego zderzenia, ale teleskop w Chile wykrył smugę sodu i litu rozciągającą się w przestrzeń na kilometry przez co najmniej pięć minut. Jestem w stu procentach pewien, że to ślad uderzenia” — powiedział astronom z Boston University Carl Schmidt.

To kolejny przypadek kosmicznych śmieci na Księżycu. W 2022 roku w podobny sposób uderzyła chińska rakieta. “Przy Księżycu będzie coraz tłoczniej — NASA planuje bazę, SpaceX i Blue Origin budują lądowniki. Uderzenie, które rozsypuje pył na setki kilometrów, nie będzie do zaakceptowania” — ostrzegają astrofizycy. 

---

Dzień po zderzeniu koreański satelita Danuri przeleciał nad miejscem uderzenia i zrobił zdjęcia. Teren jest wyraźnie ciemniejszy tam, gdzie rakieta wyrzeźbiła krater. Koreańska agencja kosmiczna opublikowała ujęcia przed i po.

NASA spodziewa się, że jej Lunar Reconnaissance Orbiter przeleci nad kraterem w przyszłym tygodniu i dostarczy dokładniejsze zdjęcia. Co ciekawe — Danuri sam został wystrzelony w kosmos przez SpaceX w 2022 roku. Teraz fotografuje szkody wyrządzone przez inną rakietę tej samej firmy.

SpaceX zapewnia, że pracuje z NASA nad unikaniem takich zderzeń w przyszłości. “Zderzenie nie było celowe — to wynik sił, na które nie mieliśmy wpływu” — powiedziała rzeczniczka firmy.

---

Jaszczurki w Portoryko wspinają się po szkle. Szopy w USA mają krótsze pyski i stają się mniej agresywne. Słonie w Afryce rodzą się bez ciosów, bo kłusownicy zabijają te z ciosami. Ryby się zmniejszają, bo ludzie łowią duże. Zwierzęta ewoluują w rekordowym tempie — nie w ciągu tysiącleci, ale pokoleń.

Naukowcy nazywają to ewolucją współczesną. Miasta stały się najnowszym ekosystemem planety. Miejskie jaszczurki anole mają dłuższe kończyny i więcej blaszek na palcach, żeby chwytać się gładkich powierzchni. Miejskie lisy w Anglii rozmnażają się szybciej niż wiejskie. Ptaki zmieniają pieśni, żeby je było słychać ponad ruchem ulicznym.

Pierwszy krok to dobra reakcja behawioralna — mówi biolog z University of California. Jeśli zwierzę przetrwa dość długo, może później wyewoluować genetycznie. Ale wiele gatunków nie ma na to czasu. Zmiany są zbyt szybkie. Te, które się dostosują, mogą mieć przed sobą jeszcze długą drogę.

---