Jarosław Kuźniar in Brief Sept. 8, 2026

Emmy przed Emmy

  • Ellen Burstyn z nagrodą w Wenecji
  • Płyty CD wracają
  • Biblioteka w metrze kończy rok

---

Tydzień przed główną galą Emmy rozdano ponad sto statuetek. „Widow's Bay" — horror-komedia Apple TV z Matthew Rhysem jako burmistrzem miasteczka dotkniętego wielowiekową klątwą — zdobyła 8 nagród. Za zdjęcia, dźwięk i muzykę. „The Pitt", serial medyczny HBO i tegoroczny lider z 25 nominacjami, wygrał 4 kategorie. „DTF St. Louis" zgarnęło 6 nagród w kategorii miniserii.

Rob Reiner dostał pośmiertne Emmy za gościnną rolę w „The Bear". Ernest Harden Jr., 73-letni aktor, który zaczynał w 1975 roku u boku Redforda, wygrał pierwszego Emmy w karierze za „The Pitt". 

Betty Gilpin [beti gilpin] wygrała za gościnną rolę w „Widow's Bay" i na scenie przeczytała wiersz: “nasz biznes jest głupi, ale aktorzy są bombą. Pochylmy się bardziej w stronę Sama Sheparda, a mniej w stronę Sama Altmana”. Gala główna już 14 września. Finałowej nocy oba seriale mają szansę zdobyć jeszcze po 6 statuetek.

---

Podczas Festiwalu w Wenecji 93-letnia Ellen Burstyn [elen borstin] odebrała nagrodę za całokształt twórczości. Na konferencji prasowej wspominała, jak zaczynała. “Kiedy wchodziłam do branży, na planie nie było żadnej kobiety. Żadnej za kamerą. Sami mężczyźni. Powoli to się zmieniło — dziś kobiety obsługują ciężki sprzęt i nawet o tym nie myślą”.

Burstyn to jedna z nielicznych osób, które zdobyły Oscara, Tony i dwa Emmy. Jej Oscar za „Alicję" Scorsese z 1974 roku pomógł zmienić sposób, w jaki kino pokazuje kobiety. “Wcześniej ich mężowie wychodzili ratować świat, a one robiły im herbatę” — mówiła. 

Burstyn wciąż pracuje. W krótkometrażówce Maggie Gyllenhaal [megi dżilenhoł] gra Marilyn Monroe — kreując postać aktorki w wieku stu lat. Zapytana co ją ciągnie do projektów po ponad pół wieku: “jeśli mnie rozśmieszy — dobrze. Jeśli rozpłaczę się — dobrze. Jeśli jedno i drugie — wspaniale”.

---

Płyty CD wracają. Przychody ze sprzedaży CD w USA wzrosły o 59% w pierwszej połowie roku. Winyle — o 18%. W sumie fizyczna” muzyka zarobiła 731 mln dolarów, o 26% więcej niż rok temu. Całkowite przychody z muzyki w USA sięgnęły 6 mld. To wzrost o 7%.

Streaming wciąż dominuje — 5 mld dolarów, wzrost o 5%. Ale to fizyczne nośniki napędzają trend. Coraz więcej artystów wydaje albumy na CD i winylu, bo słuchacze chcą mieć coś w rękach. Stowarzyszenie Przemysłu Fonograficznego mówi o „zdrowym, zróżnicowanym rynku".

To kontynuacja trendu, który zaczął się od winylowego renesansu kilka lat temu. Teraz obejmuje też CD. Format, który jeszcze niedawno wydawał się skazany na wymarcie. Płatne subskrypcje streamingowe też rosną — o 6% do 3,4 mld dolarów. Ludzie nie wybierają jednego albo drugiego. Chcą obu.

---

W Tbilisi wyburzono modernistyczny kompleks artystyczny znany jako Rike Tubes. Budynek zaprojektowali włoscy architekci Massimiliano i Doriana Fuksas [masimiliano i doriana fuksas]. Powstał między 2011 a 2012 rokiem za rządów prozachodniego reformatora Micheila Saakaszwilego [micheila saakaszwilego]. Był uważany za jeden z symboli gruzińskiej stolicy.

Wyburzenie wywołało oburzenie mieszkańców i architektów. Otrzymaliśmy tysiące maili. Każdy mówił, że to najbardziej ikoniczny budynek Tbilisi — powiedział Massimiliano Fuksas. Jego żona dodała: “nie można wymazać historii”. Część mieszkańców przyznaje, że budynek im się nie podobał wizualnie, ale uważa, że priorytetem państwa powinna być budowa, nie burzenie.

Rike Tubes stały w parku nad rzeką Kurą. Futurystyczne rurowe kształty mieściły teatr muzyczny i halę wystawową. Wyburzenie wpisuje się w szerszy trend. Obecny rząd Gruzji systematycznie usuwa symbole epoki Saakaszwilego.

---

Metroteka — pierwsza w Polsce biblioteka w metrze — obchodzi pierwsze urodziny. Znajdziecie ją na stacji Kondratowicza na Targówku. Futurystyczne wnętrze z falującymi meblami zaprojektował architekt Grzegorz Kłoda.

Książkomaty działają całą dobę — książki można odbierać i zwracać o dowolnej porze. Są stanowiska do samodzielnego wypożyczania.

Rok temu nikt nie wiedział, czy biblioteka w podziemiach metra ma sens. Dziś kolejki mówią same za siebie. Metroteka udowadnia, że czytanie nie potrzebuje ciszy i osobnego budynku. Wystarczy przystanek na drodze do pracy.

---