• Papież Leon po operacji
• Studenci podpalają ministerstwo w Albanii
• Amerykanie obstawiają wybory

---

Ukraina wznowiła ataki na rosyjskie rafinerie. W zakłądzie w Riazaniu wybuchł pożar. Przez kilka dni Kijów takich ataków nie prowadził. Amerykański prezydent niespodziewanie ogłosił rozejm energetyczny między Rosją a Ukrainą. Twierdził, że ukraińskie ataki podnoszą światowe ceny oleju napędowego. Ale Rosja dalej uderzała w ukraińską energetykę. Prądu nie miało ponad pół miliona ludzi. W wywiadzie dla „Financial Timesa” Zełeński mówi krótko: blokada zniesiona, koniec.

Ukraińcy twierdzą, że od kilku dni nie dostają amerykańskich danych wywiadowczych - ostrzeżeń przed rosyjskimi rakietami balistycznymi. Na froncie spowolniła też wojskowa łączność satelitarna obsługiwania przez firmę Elona Muska. To utrudnia działania wojska i uderzenia w rosyjskie cele. Kijowowi przedstawiono to jako usterkę techniczną. Zełenski odpowiada, że to nie usterka, tylko decyzja Białego Domu. Zarzuca Trumpowi faworyzowanie Rosji. Trump wezwał Ukrainę do zastąpienia Zełenskiego i dogadał się z Rosją w sprawie dostaw oleju napędowego. 

Rosja w tym czasie rozbudowuje własne siły uderzeniowe. W obwodzie rostowskim, kilka kilometrów od bazy lotniczej, w sześć tygodni powstała baza do wystrzeliwania dronów odrzutowych. Reuters przeanalizował zdjęcia satelitarne. Półtora miesiąca temu było tam puste pole. Dziś kompleks ma wielkość ponad 120 boisk piłkarskich i osiem platform startowych. Drony odrzutowe lecą nawet sześćset kilometrów na godzinę, a Ukraina ma problem z ich zestrzeliwaniem. Latem Rosja zwiększyła ich użycie sześciokrotnie. Eksperci mówią o strategicznym zagrożeniu także dla NATO, bo wielu krajom sojuszu brakuje obrony przed dronami.

---

Co do komunikacji na froncie - Elon Musk odpowiada na zarzuty Ukrainy. Napisał, że Starshield należy do rządu USA. O ograniczeniach decyduje armia, a ostatecznie prezydent. Starlink to komercyjna usługa SpaceX i ma służyć tylko celom cywilnym lub obronnym. 

Problem dotyczy nie tylko Ukrainy. Europa też zależy od amerykańskich systemów w kosmosie. Starlink to ponad jedenaście tysięcy satelitów na niskiej orbicie. Ostrzeżenia przed rakietami dają z kolei amerykańskie satelity, które wykrywają ciepło startujących pocisków. W Europie nie ma niczego podobnego. Nie ma też europejskiego zamiennika Starlinka, który żołnierze mogliby zamontować w dronach. 

Unijny komisarz do spraw obronności przyznaje, że Europa jest mocno zależna od amerykańskich możliwości w kosmosie. Odpowiedzią ma być własna konstelacja satelitów IRIS² [I-ris dwa]. Do jej uruchomienia zostało jednak kilka lat. 

---

Papież Leon wraca do sił po operacji raka płuca. Lekarze usunęli mu dolny płat prawego płuca. Rozpoznano gruczolako-raka, najczęstszą postać raka płuca. Operacja trwała około półtorej godziny i przebiegła bez komplikacji.

Badania krwi i prześwietlenie klatki piersiowej dają prawidłowe wyniki. Papież przechodzi rehabilitację. Watykan nie podał wielkości guza ani tego, czy choroba objęła węzły chłonne. Od tego zależą rokowania. Rzymska specjalistka powiedziała Reutersowi, że jeśli węzły są czyste, operacja może wystarczyć. Leon ma siedemdziesiąt jeden lat, uprawia sport i nie pali.

W szpitalu ma zostać około tygodnia. Na listopad zaplanowano podróż do Urugwaju, Argentyny i Peru. Watykan zapewnia, że plany się nie zmieniają.

---

W Albanii protestują studenci. W Tiranie na ulice wyszły dziesiątki tysięcy osób. Podpalili budynek ministerstwa edukacji i dwa banki. Rzucali kamieniami w policję. Policja użyła armatek wodnych i gazu łzawiącego. Protesty objęły też uczelnie w Elbasanie [El-ba-SA-nie] i Szkodrze.

Studenci sprzeciwiają się rosnącym kosztom nauki, brakowi wsparcia finansowego i słabym perspektywom pracy. Mówią też o korupcji wśród najważniejszych urzędników. To najostrzejszy protest przeciw premierowi Ediemu Ramie [E-di RA-ma], który rządzi czwartą kadencję. Studenci zapowiadają, że nie przestaną, dopóki Rama nie odejdzie. Opozycji też nie ufają.

Rząd potępia przemoc. Wicepremier napisała, że protest to prawo, ale nie usprawiedliwia niszczenia miasta. To część szerszej fali protestów młodych ludzi w Europie. We Francji uczniowie od tygodni blokują szkoły.

---

Amerykanie obstawiają wybory połówkowe. Na rynkach predykcyjnych Polymarket [Po-li-MAR-ket] i Kalshi [KAL-szi] postawiono już ponad 200 milionów dolarów. W całym cyklu wyborczym dwa lata temu było to dziewięćdziesiąt milionów. Gracze kupują kontrakty na tak lub nie: kto przejmie Kongres, kto wygra konkretny wyścig, jaka będzie przewaga.

Platformy zyskały rozgłos w 2024 roku, gdy wbrew sondażom wskazywały zwycięstwo Trumpa. Teraz najwięcej pieniędzy idzie na wyścig o Senat w Teksasie. Demokrata James Talarico mierzy się tam z republikaninem Kenem Paxtonem. Na Polymarkecie jeden procent najaktywniejszych graczy odpowiada za siedemdziesiąt procent obrotu.

Krytycy obawiają się, że zakłady osłabią zaufanie do demokracji i ułatwią granie na informacjach poufnych. Kalshi zawiesił kilku kandydatów, którzy obstawiali własne wyścigi. Platformy przekonują, że dają rzetelną informację. Polymarket twierdzi, że dzień przed wyborami trafia w dziewięćdziesięciu ośmiu procentach. Według sondażu Reutersa i Ipsos większość Amerykanów jest przeciwna obstawianiu wyborów.

---