• NBP: inflacja ‘27 wyraźnie wyższa
• Polski prąd najdroższy w Unii
• Czarnogóra w Unii w ‘28 roku?

---

Zwycięstwo Demokratów w wyborach do Kongresu zmieniło sytuację na rynkach finansowych. Najpierw potaniała ropa, bo wzrosły nadzieje na zakończenie wojny z Iranem. Baryłka Brent kosztuje prawie 20% mniej - 97 dolarów, a nie 117. Paliwa na polskich stacjach potaniały w tym czasie o trzydzieści groszy na litrze. Rentowność polskich obligacji dziesięcioletnich spadła z 6,44 do 6,9. To najniżej od sierpnia.

Mocno potaniały też spółki kojarzone ze sztuczną inteligencją. Zmiana władz w części stanów może utrudnić budowę centrów danych, które potrzebują ogromnych ilości energii i wody. Gina Hinojosa [dżina hinohosa], zwyciężczyni wyborów na gubernatora Teksasu, zapowiada moratorium na nowe inwestycje do czasu przyjęcia przepisów chroniących lokalne społeczności. Według Bloomberga podobne zmiany polityczne mogą zwiększyć nadzór nad połową planowanych nowych mocy centrów sztucznej inteligencji w USA.

Indeks Nasdaq stracił w tydzień ponad siedem procent i jest najniżej od kwietnia. Giełdy w Korei Południowej i na Tajwanie spadły o 13% procent, a w Japonii o dziewięć. Nvidia [enwidia] i Broadcom [brodkom] straciły ponad dziesięć procent, AMD [ej-em-di] i Intel prawie dwadzieścia, a Micron [majkron] dwadzieścia pięć. Microsoft, Amazon i Alphabet [alfabet] są za to na plusie. Rynek uznał, że wolniejsze inwestycje ograniczą ich wydatki i potrzeby pożyczkowe. Słabo radzą sobie spółki Elona Muska, mocno zaangażowanego po stronie Republikanów. Tesla straciła czternaście procent, a SpaceX [spejs eks] ponad osiem.

---

Narodowy Bank Polski podniósł prognozę inflacji na przyszły rok. Nowa projekcja zakłada przedział od trzech i jednej dziesiątej do pięciu i trzech dziesiątych procent. Poprzednio było to od półtora do czterech procent. W górę poszły też prognozy na dwa tysiące dwudziesty ósmy rok.

Na razie inflacja spada. Według wstępnego szacunku GUS w październiku wyniosła trzy i pół procent, wobec czterech i jednej dziesiątej we wrześniu. Spadek to w dużej mierze efekt programu Ceny Paliwa Niżej, przywróconego trzeciego października. Paliwa potaniały w ciągu miesiąca o dziewięć i siedem dziesiątych procent. Zdaniem ekonomistów spadła też inflacja bazowa, co jest sporą niespodzianką.

Rada Polityki Pieniężnej ósmy miesiąc z rzędu zostawiła stopy bez zmian. Referencyjna wynosi trzy i siedemdziesiąt pięć setnych procent. Prezes Glapiński mówił, że decyzji o podwyżce nie ma, ale ryzyko rośnie. Zapewnił, że jeśli ryzyka inflacyjne będą narastać, Rada jest gotowa do działania i nie będzie zwlekać. Spora część ekonomistów bankowych zakłada teraz podwyżkę w pierwszym kwartale przyszłego roku, może nawet już w styczniu.

---

Tylko w Rumunii prąd był w pierwszym półroczu droższy niż w Polsce, jeśli uwzględnić siłę nabywczą pieniądza. Tak wynika z danych Eurostatu dla gospodarstw domowych zużywających do dwóch tysięcy kilowatogodzin rocznie. Polski wynik był o trzydzieści osiem procent wyższy od średniej unijnej.

PPS to umowna jednostka, która pozwala porównywać ceny po usunięciu różnic w ogólnym poziomie cen między krajami. Pokazuje, jak drogi jest prąd na tle innych rzeczy kupowanych za te same pieniądze. Odbiorca w bogatszym kraju może więc płacić więcej euro za kilowatogodzinę, a prąd i tak będzie dla niego relatywnie tańszy niż w Polsce.

W cenach nominalnych ranking wygląda inaczej. Najwięcej płacili mieszkańcy Irlandii, średnio czterdzieści osiem eurocentów za kilowatogodzinę, a następnie Niemiec i Belgii, ponad czterdzieści eurocentów. Polska z ceną trzydziestu dwóch i dziewięciu dziesiątych eurocenta jest dziewiąta w Unii, niemal dokładnie na poziomie średniej. Najtaniej było na Węgrzech, tuż poniżej dziesięciu eurocentów, oraz na Malcie i w Bułgarii, poniżej piętnastu.

---

Premier Tusk podpisał kontrasygnaty dla nowych członków zarządu NBP i odesłał dokumenty prezydentowi. Zrobił to zgodnie z rekomendacją ministra finansów. Skończyła się kadencja wiceprezesa Lipińskiego. Przez spór premiera z prezydentem od miesięcy nie było wiadomo, czy skład zarządu uda się uzupełnić na czas.

Premier tłumaczy, że niezależnie od postępowania w Sejmie wobec prezesa Adama Glapińskiego sam bank musi być chroniony przed niepotrzebnymi wstrząsami. Jak mówi, groził klincz: brak zarządu i brak możliwości prowadzenia prac NBP. Wycofanie blokady nieco uspokoiło rynki i poprawiło notowania złotego.

Nowi członkowie jeszcze nie weszli do zarządu, więc dziś NBP działa w niepełnym składzie. Trzech z nich zasiada w Radzie Polityki Pieniężnej. Muszą z niej zrezygnować, a dwóch musi jeszcze odwołać Senat. Dopiero wtedy prezydent powoła ich do zarządu banku. Te formalności powinny zakończyć się w najbliższych dniach. Na stanowisko pierwszej wiceprezes wróci też Marta Kightley [kajtli], prawa ręka prezesa Glapińskiego, która pełniła tę funkcję do marca.

---

Czarnogóra może podpisać traktat akcesyjny z Unią Europejską już w czerwcu 2028 roku, a dołączyć do Wspólnoty rok później. Mówi o tym unijna komisarz do spraw rozszerzenia. To nadal scenariusz warunkowy, ale ma już konkretny harmonogram. Kraj zamknął dwadzieścia jeden z trzydziestu trzech rozdziałów negocjacyjnych. Pozostałe dwanaście ma zamknąć do końca roku, czyli w ciągu kilku tygodni.

Taktat ma też ograniczać prawo weta Czarnogóry w Unii. Bruksela, po doświadczeniach między innymi z Węgrami, najchętniej w ogóle zlikwidowałaby weto państw członkowskich. Nie da się tego jednak zrobić bez zmiany traktatów unijnych. Łatwiej ograniczyć to prawo w negocjacjach z nowymi kandydatami.

W kolejce za Czarnogórą stoją Albania, Ukraina i Mołdawia. Według Komisji Europejskiej te kraje są na dobrej drodze. Gorzej wyglądają rozmowy z Bośnią i Hercegowiną, Macedonią Północną i Kosowem, a Serbia, Gruzja i Turcja podejmowały ostatnio decyzje, które oddalają je od Unii. Akcesja Czarnogóry byłaby pierwszym rozszerzeniem od piętnastu lat. Ostatnia dołączyła Chorwacja, w lipcu dwa tysiące trzynastego roku.

---