• Ranking klimatyczny: Dania liderem
• 159. rocznica urodzin Marii Skłodowskiej-Curie
• Mchy ratują miasta

---

Nowy ranking klimatyczny. Pierwsze trzy miejsca nadal są puste. Żaden kraj nie robi wystarczająco dużo w kwestii klimatu. Najlepiej wypada Dania, która prowadzi we wszystkich czterech kategoriach: emisje, energia, OZE i polityka klimatyczna. Piętnaście krajów dostało ocenę „wysoką". To o dwa więcej niż rok temu. Polska na 48. miejscu.

Niemcy spadają trzeci rok z rzędu. Powodem polityka stawiająca na gaz, która wg autorów raportu zagraża transformacji energetycznej. USA razem z Rosją, Arabią Saudyjską i Kanadą na samym końcu z bardzo niską oceną. Jedyny kraj G20 z oceną „wysoką" to Wielka Brytania. Chiny — największy emitent na świecie — są na 56. miejscu, ale przodują w rozwoju OZE.

Jest też dobra wiadomość. Rekordowy wzrost energii słonecznej, spadek wylesiania i skutki wojny w Iranie mogą po raz pierwszy od pandemii obniżyć globalne emisje. Potencjał jest ogromny, ale rządy muszą zamienić go w trwałe redukcje — mówią autorzy raportu opublikowanego na szczycie klimatycznym w Turcji.

---

Elektryfikacja może zmienić rachunek za energię na całym świecie. Wg Międzynarodowej Agencji Energetycznej kraje importujące paliwa mogą zaoszczędzić ponad 400 mld dolarów rocznie do 2035 roku, jeśli przyspieszą przechodzenie na prąd. Świat potrzebowałby wtedy 18 mln baryłek ropy dziennie mniej.

Co czwarty nowy samochód sprzedany na świecie w 2025 roku był elektryczny. Od 2020 roku sprzedaż wzrosła o prawie 600%. Ale prąd pokrywa wciąż tylko 20% zużycia energii w gospodarce. Do 2050 roku musi to być ponad połowa, jeśli chcemy uniknąć najgorszych skutków ocieplenia.

Nie wszystko da się zelektryfikować. Produkcja stali, cementu czy nawozów wymaga temperatur, których pompy ciepła nie osiągają. Do tego sieci energetyczne nie nadążają. Budowa nowej infrastruktury przesyłowej zajmuje 5-15 lat, a farma solarna powstaje w rok. Inwestycje w sieci muszą wzrosnąć o połowę do 2030 roku — mówią eksperci.

---

Minęła 159. rocznica urodzin Marii Skłodowskiej-Curie. Muzeum jej imienia przy ul. Freta w Warszawie — w miejscu, gdzie się urodziła — zaprosiło na bezpłatne zwiedzanie. Można obejrzeć wystawę „Kim jesteś, Mario?". okazuje inne, bardziej prywatne oblicze noblistki.

Skłodowska-Curie odkryła rad i polon. Jako jedyna w historii zdobyła Nagrody Nobla w dwóch dziedzinach nauki — fizyce i chemii. Pozostaje najbardziej znaną Polką na świecie. Wizyta w muzeum to też okazja, żeby przypomnieć, że nauka ma twarz. I że za wielkimi odkryciami stoją ludzie z ich codziennymi wyborami.

---

Średnia temperatura ciała człowieka spada. Przez 150 lat za normę uznawano 37 stopni Celsjusza. Nowsze pomiary na prawie 200 tys. osób w USA pokazują, że dziś wynosi ona 36,4 stopnia. To spadek o prawie 0,6 stopnia od początku XIX wieku.

Podobny trend zaobserwowano u plemienia Tsimane [cimane] w Boliwii. Między 2000 a 2018 rokiem ich średnia temperatura ciała spadła z 37 do 36,5 stopnia. Powodem mogą być lepsze warunki życia i postęp medycyny. W przeszłości ludzie częściej chorowali, a odpowiedź immunologiczna podnosi bazową temperaturę.

Ogrzewanie zimą i klimatyzacja latem też odgrywają rolę. Organizm nie musi tracić tyle energii na termoregulację. Ale 36,4 stopnia to tylko średnia. Prawidłowy zakres to od 36,1 do 37,2. Temperatura zmienia się z wiekiem, porą dnia i płcią. Spada w nocy między 3:00 a 5:00, szczyt osiąga między 16:00 a 18:00.

---

Mchy mogą pomóc miastom w walce z upałem i zanieczyszczonym powietrzem. Ta niepozorna roślina pochłania wodę jak gąbka, wyłapuje drobne cząstki pyłu i reaguje na zmiany w otoczeniu. Startupy w Niemczech i Holandii rozwijają technologie wykorzystujące mchy do chłodzenia i oczyszczania powietrza w miastach.

Naukowcy badają mchy jako bioindykatory, czyli rośliny, które mogą pokazywać poziom zanieczyszczenia, różnice temperatur i zmiany klimatyczne. Fasady i maty z mchu testowane są w warunkach miejskich. Mchy przetrwały nawet warunki kosmiczne. To jedna z najodporniejszych roślin na Ziemi.

Czy to rozwiązanie na skalę miast? Technologia jest wciąż młoda i wymaga testów w codziennym użytkowaniu. Ale jedno jest pewne. Ta roślina, którą większość ludzi mija bez zastanowienia, ma potencjał, którego nikt się po niej nie spodziewał.

---