Jarosław Kuźniar in Brief Nov. 20, 2026

Putin, Trump i Xi przy jednym stole

  • Rekordowy debiut Anthropic
  • Mjanma winna ludobójstwa
  • Voyager dzień świetlny od Ziemi

---

Szczyt jakiego nie było: Xi Jinping, Donald Trump i Władimir Putin przy jednym stole w Chinach. To pierwsze w historii spotkanie przywódców trzech największych mocarstw atomowych w takim składzie. Przyjęli symboliczną „deklarację pokojową”. Potwierdzili w niej, że wojny nuklearnej nie da się wygrać i nigdy nie wolno jej prowadzić. Zobowiązań rozbrojeniowych nie ma. Jest tylko zapowiedź dialogu o ograniczaniu ryzyka nuklearnego, bez żadnego terminu.

W deklaracji nie ma słowa o wojnie w Ukrainie ani o konflikcie z Iranem. Jest za to zapis o immunitecie urzędników państwowych przed sądami międzynarodowymi. To ważne dla Putina. Ponad trzy lata temu Międzynarodowy Trybunał Karny wydał za nim nakaz aresztowania w związku z zarzutami zbrodni wojennych. Moskwa te zarzuty odrzuca. Sam Putin przyznał po szczycie, że dokument nie stawia ambitnych celów i nikogo do niczego nie zmusza. Trump wyjechał z Chin bez komentarza.

Zdaniem analityków cytowanych przez agencję Reuters wygranym szczytu jest Putin, który wychodzi z międzynarodowej izolacji. Sojusznicy Stanów Zjednoczonych pytają o coraz bliższe relacje Trumpa z rosyjskim przywódcą. Kilka godzin po szczycie wysłannicy Trumpa mieli spotkać się w Berlinie z Ukraińcami i europejskimi przywódcami. Za kilka tygodni Trump będzie gospodarzem szczytu G20 na Florydzie. Putin rozważa przyjazd.

---

Mjanma dopuściła się ludobójstwa na Rohindżach. Tak orzekł Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, najwyższy sąd ONZ. Chodzi o wydarzenia z 2017 roku. Sędziowie uznali, że siły bezpieczeństwa zabiły tysiące cywilów z tej muzułmańskiej mniejszości, dopuszczały się przemocy seksualnej na masową skalę i paliły wsie. Trybunał przyjął liczbę co najmniej dziesięciu tysięcy zabitych. Z kraju uciekło wtedy co najmniej siedemset tysięcy ludzi.

Sprawę siedem lat temu wniosła Gambia. To dopiero czwarty przypadek od czasu Holokaustu, kiedy sąd międzynarodowy stwierdził ludobójstwo, po Rwandzie, Srebrenicy i Kambodży. I pierwszy, w którym ten trybunał przypisał odpowiedzialność za nie państwu. Ludobójstwo trudno udowodnić, bo trzeba wykazać zamiar zniszczenia całej grupy lub jej części. Sędziowie uznali, że to jedyne rozsądne wyjaśnienie działań Mjanmy. Jej władze zaprzeczają i mówią o walce z rebelią.

Wyrok jest ostateczny. Mjanma ma wypłacić odszkodowania i umożliwić wypędzonym bezpieczny powrót do domów. Trybunał ma jednak bardzo ograniczone możliwości, żeby to wyegzekwować. Wielka Brytania zapowiedziała wydalenie attaché obrony Mjanmy i kolejne kroki. Orzeczenie może też wpłynąć na inne sprawy, w tym na skargę Republiki Południowej Afryki, która oskarża Izrael o ludobójstwo w Strefie Gazy. Izrael te zarzuty odrzuca.

---

Anthropic, twórca modeli sztucznej inteligencji Claude, zrobił największą ofertę publiczną w historii. Spółka sprzedała dziewięćset osiemdziesiąt milionów akcji po osiemdziesiąt trzy dolary. Zebrała ponad osiemdziesiąt jeden miliardów dolarów. Daje to wycenę na poziomie półtora biliona dolarów. Firma weszła na nowojorską giełdę Nasdaq. Pobiła rekord, który w czerwcu ustanowił SpaceX Elona Muska.

Wzrost firmy napędza popyt na modele Claude, zwłaszcza na narzędzie dla programistów Claude Code. Prezes Anthropic i sześcioro współzałożycieli mają razem około dziesięciu procent akcji. Według wyliczeń Reutersa to blisko sto pięćdziesiąt miliardów dolarów. Tysiące obecnych i byłych pracowników zostało milionerami, na razie na papierze. Jednocześnie spółka ostrzega przed własną technologią. W prospekcie napisała, że zaawansowana sztuczna inteligencja może nieść „katastrofalne lub egzystencjalne ryzyko dla ludzkości”. 

Udany debiut może ośmielić inne spółki, które czekają z wejściem na giełdę. Największy rywal, OpenAI, ma to zrobić najwcześniej w przyszłym roku. Przed budynkiem Nasdaq trwał w tym czasie protest. Demonstranci mówili o wpływie sztucznej inteligencji na środowisko i o rosnących nierównościach. Policja zatrzymała część z nich. 

---

Włoski UniCredit dogadał się z rządem Niemiec w sprawie przejęcia Commerzbanku. To przełom po dwóch latach sporu o kontrolę nad niemieckim bankiem. Niemiecki biznes UniCredit zachowa siedzibę we Frankfurcie i pozostanie tam notowany na giełdzie. W zamian Berlin zrezygnował z żądania dwóch miejsc w radzie nadzorczej Commerzbanku. Włosi obiecują też Niemców we własnych władzach i dialog z przedstawicielami załogi.

Szef UniCredit zaczął tę operację w 2024 roku. Po cichu zbudował pakiet akcji, a potem kupił udziały sprzedawane przez państwo. Bank i rząd się bronili, ale ustąpili, kiedy Włosi zebrali blisko pięćdziesiąt procent. Zgodę wydały już Europejski Bank Centralny, Komisja Europejska i amerykańska Rezerwa Federalna. Po połączeniu powstałby bank z aktywami ponad biliona trzystu miliardów euro.

UniCredit może teraz formalnie przejąć kontrolę, wskazać nową radę nadzorczą i wymienić zarząd. Otwarte pozostają dwie sprawy. Pierwsza to trzynaście procent akcji w rękach niemieckiego państwa. Druga to miejsca pracy, bo załoga pamięta zapowiedzi cięć. Jest też wątek polski. Commerzbank to większościowy akcjonariusz mBanku, więc zmiana właściciela w Niemczech dotyczy także jednego z największych banków w Polsce.

---

Sonda Voyager 1 jest już dalej niż dzień świetlny od Ziemi. To pierwszy statek kosmiczny, który pokonał taki dystans. Dzień świetlny to odległość, jaką światło przebywa w dwadzieścia cztery godziny, czyli około dwudziestu sześciu miliardów kilometrów. NASA ogłosiła to dzień później, bo tyle leciał na Ziemię sygnał radiowy z potwierdzeniem.

Voyager 1 wystartował w 1977 roku. To najdalszy obiekt, jaki zbudował człowiek. Na początku misji sonda minęła Jowisza i Saturna. W 2012 roku opuściła heliosferę, czyli bańkę cząstek i pól magnetycznych wytwarzaną przez Słońce, i weszła w przestrzeń międzygwiezdną. Leci z prędkością około sześćdziesięciu jeden tysięcy kilometrów na godzinę. Bliźniaczy Voyager 2 przekroczył tę samą granicę w 2018 roku.

Sonda wciąż zbiera dane. Bada między innymi, jak daleko sięgają skutki burz słonecznych. Jej przyszłość jest jednak niepewna, bo kończy się energia. Według przedstawiciela laboratorium NASA ostatnie oszczędności mogą pozwolić obu Voyagerom utrzymać łączność z Ziemią jeszcze przez trzy do czterech lat. W przyszłym roku minie pięćdziesiąt lat od startu.

---